KATEGORİLER

• Anasayfa
• Güncel
  • VEFAT
• Sizlerden Gelenler
• Yöresel Yemekler
• Mursallıspor

HABER ARA

-- Tüm Kategoriler --Güncel- VEFAT- Köşe YazılarıSizlerden GelenlerYöresel Yemekler- Yemekler- Tatlılar- ZeytinMursallıspor Gelişmiş Arama

MÜBADELE   

Fikret Özer

Aydın Lisesi emekli felsefe öğretmeni

              Ben ikinci nesil mübadilim. Küçüklüğümde hep o hikâyeleri dinlerdim. Çekilen zorlukları ve geldikleri yerlere olan özlemi dile getiren hikâyelerdi bunlar.

              Babam Selanik’e 160 km. uzaklıkta olan Grebene(Grevena)nın Torsita(Pondini) köyünden. Köy Grebene’ye 36 km. uzaklıkta. Dedem yıllarca Amerika’da çalışıp hatırlı bir parayla köye dönen zenginlerden. Köyün muhtarı ve tek bakkalı. Babam zenginliklerini anlatırken “ Herkes ocakla ısınırken biz soba ile ısınırdık, herkes kandille aydınlanırken biz lamba ile aydınlanırdık” derdi. Evleri köydeki 3 katlı tek ev idi. Böyle bir yaşam sürerlerken bir gün köye yunanlı eşkiyalar gelmiş. Çocukları ve kadınları bir koyun ağılına, erkeleri camiye toplamışlar. Herkesi diri diri yakacaklarken, yunanlı bir asker gelmiş ve mübadeleyi bildirmiş “ Sakın yakmayın! Çünkü siz tek bir Türk yakarsanız onlar 10 tane rum yakacaklarmış.” Deyip kurtulmalarını sağlamış. Göç hazırlığı iki gün sürmüş. Bir sandıkla yola çıkmışlar. 190 km.lik bir yürüyüşten sonra Selanik’e varmışlar. Selanik’ten gemiye bindiklerinde hiç kimse Türkçe bilmiyormuş. İzmir’e varıncaya kadar sadece üç cümle öğrenmişler. “ Yaşasın Türkiye, Yaşasın Atatürk ve Yaşasın Cumhuriyet!” İzmir’in Konak limanında gemiden indiklerinde yer gök bu seslerle inlemiş. Ağlayanlar bir yanda, toprağı öpenler bir yanda, izlemeye değer bir tablo çıkmış ortaya.

           Ancak asıl problemler o sırada başlamış. Yerleşecekleri yerler problem olmuş. Boşaltılan rum köylerine yerleştirilip, iskan hakkı olarak araziler dağıtılmış. Ancak herkesi memnun etmek mümkün olmamış. Nitekim dedem babam ve kardeşleri Antalya’nın Korkuteli ilçesinde ikamet etmeye mecbur edilmiş. Hiçbir akraba ve tanıdıkları yanlarında olmadığından bu yerleşimden memnun kalmamışlar. İskan hakkı almayacaklarına ve talep etmeyeceklerine dair bir belge imzalayıp yola çıkmışlar. 15 günlük bir yürüyüşten sonra Germencik ilçesinin Mursallı beldesine gelmişler. Dedemin kardeşinin evine misafir olmuşlar. Burada evlenmişler ve aile kurmuşlar.

          Ben orada doğdum büyüdüm. Hep Patriza(memleket, hemşehri) derler, doğdukları yerleri gidip görmek isterlerdi. Ancak hiç kimseye nasip olmadı. Gençlik yıllarımda hep düşünürdüm. Babamın köyünde(Torsita) acaba kimler yaşıyor? Mursallı’dan giden Rumlar acaba şimdi nerede?

          3 yıl önce beldemize yunanlı bir doktor geldi. Cilt doktoru Yannis Kiryakakis. Beldemizden göç eden bir rumun oğlu. Onu evimde misafir ettim. Dost olduk. Bu yıl Costa Papadopulos ve Yannis Kiryakakis’in misafiri olarak öğretmen arkadaşlarım Mahir Fidan ve İsmail Mucan’la birlikte Yunanistan’a gittik.

          Torsita(Pondini) en merak ettiğim yerdi. Ormanların içinde yemyeşil bir dağ köyü. Eski bir eser aradım. Bulamadım. Hep yeni evler ve yollar yapmışlar. Sadece Torsita’nın eski halini gösteren bir resim ve babamın evinin yerini buldum. Eskiden kalan hiçbir şey yok. Ancak herkes Türkçe biliyor ve konuşuyor. Karadeniz’den, Samsun’dan gelenler yerleşmiş bu köye. Karadeniz şivesiyle konuşuyorlar, “biz Lazız Laz” diyorlar. Yiyecekler hep aynı, isimleri de. Öğle yemeğinde salata,biber dolma ve tarhana çorbasıyla karşılaşıyoruz. İsimleri ve tadı aynı. Birlikte fotoğraf çekilip tekrar buluşmak dileğiyle anlatılmaz duygulara bürünerek köyden ayrıldık.

           Atina’da Doktor Yannis karşılıyor bizi. Arabasıyla köyüne götürüyor. Köyü bizim beldemizden göç edenlerin topluca ikamet ettikleri köy. Adı Mursallı. Resmi kayıtlarda da 1954 yılına kadar “ Neo Mursalli” ( Yeni Mursallı) olarak geçiyor. Daha sonra “Taxi Arkhea” olarak değişiyor. Köy belediye olan bir merkezin ayağı belediyenin merkezi Orei de. Orada bir hafta kalıp çok ilginç bilgilere ulaşıyoruz.

          Beldemizden göç eden rumlar incir çubuklarını beraberinde götürmüş ve incir yetiştirecekleri yer aramış. En uygun yerin Eğriboz(Evia) adası olduğunu tespit etmiş ve oraya yerleşmişler. Yıllık 5.000 ton incir üretimi yapılıyor ve bize göre 20 gün önce yetişiyor.

          Eski belediye başkanı Kosta Papadopulos şu anda Taverna işletiyor. Eski eserlere ve Türkiye ile ilişkilere önem veriyor. Dedesi Erzincan ilinin Kemaliye ilçesinden göç etmiş. Dedesinin beraberinde getirdiği muhteşem bir işleme ve dokuma örneği olan seccadeyi hala saklıyor.

          Neo Muralli köyünün papazıyla tanıştığımızda bize beldemizden götürülen orijinal bir ikonayı gösterdi.

          Köyün en yaşlılarından Stamatia Manavyati ile konuştuk. Nisan 1922 doğumlu. 4 aylık iken Türkiye’den göç etmiş. Babası Aydın merkezde manavlık yapıyormuş. Dedesi ise Tüccarmış. O dönemde beldemiz bir ticaret merkeziymiş. İncir üretimi yapan büyük bahçe sahipleri varmış. Hristoforos Çorbacıs, Manolis Kibaris gibi.( bu bahçeler halen Mursallı’da kibar bahçe diye anılır.)

           Yunanistan’a gelmeden önce Mursallı’daki Rumların muhtarı Koçus Yannis imiş. Yunanistan’a göç ettikten sonra Neo Mursalli Köyünün yerini keşfeden ve inşa eden kişi ise Petros Çardinoğlu imiş.

          Yunanlı yazar Nikos Kalemi ile de tanıştık. Kalemi Türkiye’den göç eden Rumların şu andaki yerleşim yerleri ile Türkiye’den göç ettikleri yerleşim merkezlerini karşılaştıran bir eser yazmış. Bu eserinde kültürel yapıyı ve benzerlikleri anlatıyor. Türkiye’deki beldemize(Mursallı) 5 sayfa ayırmış.

           Mursallı beldesi ile Yunanistan’daki Neo Mursalli arasında karşılıklı ziyaretlerin olmasını düşünüyor ve diliyorum. Çünkü bu ziyaretler iki toplumu birbirine yaklaştıracak, ekonomik ve kültürel gelişmelerine katkı sağlayacaktır.